Autorzy: Aleksandra Kardaś, Marcin Popkiewicz, Szymon Malinowski
Wydawnictwo: Wydawnictwo Nieoczywiste
Data wydania: 2019
ISBN: 978-83-8110-801-0
Tłumaczenie: —
Konsultacja naukowa: Jacek Piskozub, Zbigniew W. Kundzewicz
Tytuł oryginału: —
Seria/cykl wydawniczy: —
To bardziej podręcznik niż typowa książka popularnonaukowa – na końcu poszczególnych rozdziałów znajdziemy nawet zadania, jak w porządnym skrypcie akademickim. Mimo to, a może właśnie dlatego, polecam ją każdemu do lektury – rzadko trafia się tak solidne i zarazem przystępne kompendium wiedzy o systemie klimatycznym Ziemi.
Autorzy zaczynają od uświadomienia realności zmian klimatycznych na konkretnych przykładach – topniejąca Grenlandia, ale też, ku zaskoczeniu wielu, przesuwające się na północ granice upraw winorośli (s.25). Szybko jednak studzą uproszczone wyobrażenia: „ocieplenie klimatu” to w gruncie rzeczy skrót myślowy, bo nie wszędzie i nie zawsze będzie po prostu cieplej – regionalne skutki bywają znacznie bardziej złożone i czasem paradoksalne.
Wielką siłą książki jest to, że nie poprzestaje na powtarzaniu medialnych sloganów, tylko drobiazgowo analizuje mechanizmy. Mamy więc dokładne omówienie wpływu plam słonecznych i innych czynników kosmicznych na klimat (s.70), a następnie roli wulkanów i aerozoli (s.100). Pojęcia takie jak Dryas (s.127) nie są tylko definiowane, ale i wyjaśniane od strony przyczyn ich pojawienia się – to różnica, która naprawdę widać na tle wielu innych publikacji z tej półki.
Osobną, bardzo mocną część stanowią rozdziały pokazujące zależności między klimatem a życiem ludzi: upały i nadmiarowe zgony (s.282), wpływ zmian klimatu na dojrzewanie i plony kukurydzy (s.285), zanik lodowców w Boliwii (s.294-295), czy ekonomiczny rachunek strat wynikających z huraganów (s.303-306). Autorzy poszli nawet o krok dalej, zamieszczając bazę danych katastrof naturalnych związanych z klimatem i pogodą (s.309) – rzecz rzadko spotykana w publikacjach popularnonaukowych, a bardzo przydatna dla czytelnika, który chce sam dalej drążyć temat.
Na uznanie zasługuje też metodologiczna uczciwość Autorów – nie boją się wprowadzać i tłumaczyć pojęć takich jak „niehomogeniczność danych”, czyli sygnalizować czytelnikowi, gdzie leżą realne trudności w rekonstrukcji i interpretacji danych klimatycznych. Książka kończy się zresztą omówieniem zasad badania paleoklimatu (s.449), co domyka całość klamrą – od przeszłości planety, przez mechanizmy fizyczne, po konkretne, współczesne skutki dla ludzi.
To rzadki przypadek publikacji, w której rzetelność naukowa idzie w parze z przystępnością wykładu, bez taryfy ulgowej dla czytelnika, ale i bez zbędnego zadęcia. Pozycja obowiązkowa.
Ocena ogólna: 5/5
