Autor: Doug Macdougall
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 2008
ISBN: 978-83-7469-657-9
Tłumaczenie: Zofia Łomnicka
Konsultacja naukowa: Jacek Bednarek
Tytuł oryginału: Frozen Earth. The once and future story of ice ages
Seria/cykl wydawniczy: Na ścieżkach nauki
Zacznę nietypowo, bo od strony technicznej, żeby mieć to z głowy: edytorsko książka jest po prostu fatalna. Marginesy ustawiono najwyraźniej z myślą o oszczędności papieru, przez co czyta się ją zauważalnie trudniej niż powinno, a do tego ilustracji jest mało i są kiepskiej jakości. To dziwny wybór wydawcy przy temacie, który wprost prosi się o dobre mapy i wykresy.
Na szczęście na tym kończą się złe wiadomości. Konstrukcja całości jest bardzo ciekawa – Macdougall prowadzi narrację w oparciu o nazwiska i biogramy badaczy, dzięki czemu historia odkryć zlodowaceń (świetnie zarysowana w rozdziale 3) staje się opowieścią o ludziach, a nie tylko o faktach. Dzięki temu poznajemy też postacie mniej znane, choć kluczowe dla rozwoju paleoklimatologii – jak James Croll, który jako pierwszy powiązał zmiany parametrów orbitalnych Ziemi z epokami lodowcowymi, na długo zanim tę samą ideę rozwinął i spopularyzował Milanković (to jemu ostatecznie przypisano nazwę cykli, choć Croll przecierał ten szlak wcześniej).
Nie brakuje też mnóstwa konkretnych, wciągających informacji – choćby o tym, na jaką głębokość sięgają wiercenia w lodzie i co właściwie można z takich rdzeni odczytać o klimacie sprzed tysięcy lat. Ciekawie pokazany jest też związek plejstoceńskich zlodowaceń z ewolucją człowieka i jego przodków – to temat, który w wielu innych książkach o epokach lodowcowych traktowany jest po macoszemu.
Osobne wyróżnienie należy się rozdziałowi 11, poświęconemu relacji między klimatem, pogodą a rozwojem cywilizacji – to jeden z mocniejszych fragmentów książki. Zaskakującym smaczkiem są tam rozważania o możliwości rekonstruowania historycznej pogody na podstawie obrazów, głównie sztuki europejskiej – rzecz, o której nie każdy czytelnik wie, że w ogóle jest możliwa.
To bardzo ciekawa pozycja z zakresu paleoklimatologii i zdecydowanie warto po nią sięgnąć – tym bardziej że książka nie jest gruba, więc mimo problemów edytorskich czyta się ją stosunkowo szybko.
Ocena ogólna: 4/5
