Autor: Philip Line
-
Tłumaczenie: Katarzyna Skawran
Wydawnictwo: Wydawnictwo RM
Data wydania: 25.03.2026
ISBN: 978-83-84-00158-5
-
Wydanie: papierowe
Oprawa: miękka
Format: 160 x 229 mm
Liczba stron: 320
Od VIII do XI wieku wikingowie przemierzali Europę – napadali, eksplorowali i kolonizowali – a swoją obecność zaznaczyli nawet na Rusi i w Bizancjum. Mimo że do dziś słyną jako wspaniali wojownicy, otacza ich wiele mitów i błędnych przekonań na temat ich sposobów walki. Książka opisuje działania wojenne wikingów na tle epoki, ich cele i taktykę. Przede wszystkim skupia się na praktycznych aspektach prowadzenia wojny w średniowieczu: organizacji armii wikingów, wyposażeniu, uzbrojeniu, metodach walki. Zawiera rekonstrukcje kampanii, najazdów i bitew. Ukazuje morską potęgę skandynawskich wojowników i ich fortyfikacje.z opisu wydawcy
Wszyscy, którzy interesują się wikingami, powinni przeczytać książkę Philipa Line’a „Wikingowie. Wojownicy północy”. To dobrze napisana historia wojskowości epoki wikińskiej; książka niezbędna, aby zrozumieć, jak wyglądały wojny prowadzone przez wojowników północy i dlaczego udało się im przez długi czas dominować na ówczesnym polu bitwy.
Główną zaletą pracy Line’a jest prowadzona przez niego na kartach książki dekonstrukcja wielu mitów i stereotypów związanych z wojskowością wikingów, czyli ich bronią, sposobami prowadzenia walki, czy w ogóle podejściem tych społeczności do wojny i wojowania. Line rozprawił się tutaj z wieloma z nich, celnie wskazując zafałszowania, i odbrązawiając tę część wikińskiej historii.
Sama książka nie dotyczy tylko wikingów, ale w sumie jest to rys historii wojskowości wczesnego średniowiecza w Europie zachodniej i północnej. Tekst dotyczy zarówno wojskowości wikingów, jak i ich przeciwników, z którymi się stykali, czyli Karolingów, Anglosasów, Franków wschodnich, czy Słowian. Autor nawiązuje równie często do Bizancjum i Rusi. Dużo jest też odwołań do wojskowości starożytnej. Ten ogólny obraz, obejmujący zachodnią i północną Europę, szczególnie traktuje wikingów, ale właśnie na szerszym tle, w szerszej perspektywie – i jest to kolejna zaleta książki Line’a. Połączenie charakterystyki wojskowości wikingów i ich przeciwników w Europie daje pełniejszy obraz zagadnień militarnych wczesnego średniowiecza na starym kontynencie. Na tym tle wyraźniej widać przewagę wikingów oraz ich słabsze strony.
Na wstępie książki autor przedstawia bazę źródłową, w oparciu o którą można (i należy) pisać historię wojskowości wikingów i ich adwersarzy, i poddaje ją krytycznej analizie. Czyni tak ze źródłami pisanymi i archeologicznymi, co ma zasadnicze znaczenie dla wiedzy i prawdy historycznej o wojskowości epoki wikińskiej. Line szczegółowo omawia ekwipunek ówczesnych wojowników, czyli broń ofensywną i ochronną (defensywną), oraz poświęca dużo uwagi użyciu w działaniach wojennych koni, a przede wszystkim doskonałych łodzi wikińskich.
Bardzo interesującą częścią pracy są rozdziały poświęcone organizacji i szkoleniu ówczesnego wojska. Line pisze o tym, kto i jak był szkolony do walki i dowodzenia, jak wyglądała organizacja armii Karolingów oraz niemieckich i frankijskich kontynuatorów cesarstwa Karola Wielkiego. Nie zapomina też o anglosaskiej Anglii oraz samej Skandynawii. Informacje zebrane przez autora mają duże znaczenie, jeśli chcemy zrozumieć, jak wyglądała walka i wojna w tamtej epoce. Temu poświęcona jest bowiem kolejna część pracy, w której autor opisuje, jak wyglądały ówczesne kampanie wojenne, bitwy, taktyka na polu walki i strategia wojenna wikingów. Szczegółowej analizie poddaje bitwy, opisując przygotowania do starcia, dowodzenie, formacje bitewne, taktykę prowadzenia starć, rolę piechoty i konnicy, a także sam przebieg bitwy. Wskazuje też na toczone wówczas nieliczne bitwy morskie i krótko je podsumowuje.
Przy opisie taktyki bitewnej, strategii wojennej czy opisach zdobywania fortyfikacji brakuje trochę schematów, rysunków ilustrujących np. ustawienie oddziałów, ruchy jednostek na polu bitwy, planów przykładowych bitew itp. Pomogłoby to czytelnikowi zwizualizować i zrozumieć to, o czym pisze autor.
Line przedstawia również sztukę fortyfikacyjną wczesnośredniowiecznej Europy oraz omawia sposoby oblegania i zdobywania fortów i umocnień grodowych. Możemy zapoznać się ze sztuką fortyfikacyjną w państwie Karolingów, na Rusi i w Anglii oraz Skandynawii. Sporo uwagi autor poświęca artylerii przedprochowej oraz machinom oblężniczym i miotającym, czyli technice oblężeń i zdobywania umocnień. Co ciekawe, można też w pracy Line’a znaleźć informacje o Jomswikingach, berserkach oraz wzmianki o Polakach i ich walkach z Pomorzanami w XI wieku. Ostatnia część książki została poświęcona życiu codziennemu wikińskich wojowników. Autor omawia tutaj takie zagadnienia jak zemsta, szacunek, pokrewieństwo, religijność, które miały niebagatelny wpływ na prowadzenie wojny w tamtych czasach.
Książka jest sprawnie napisana, dobrze się ją czyta, a autor potrafi zainteresować czytelnika. Nie jest to opracowanie tylko dla historyków wojskowości. Każdy zainteresowany historią wikingów może uzupełnić swoją wiedzę na tematy wojskowe ich dotyczące, a przy tym nie znudzi się fachowością i nasyceniem specjalistycznej terminologii odnoszącej się do sfery wojskowości. To dobrze wyważona i napisana książka nie tylko dla znawców tematu: oparta jest na szerokim materiale źródłowym, rzetelna i obiektywna, poszerzająca naszą wiedzę o wikingach i ich czasach.
